Covid-19 sürecinde ortaya çıkan kaygı, paranoya ve stres bozuklukları bireylerin psikolojisini olumsuz etkilemeye devam ediyor. Günlük rutinlerin farklılaşması, evde geçirilen sürenin uzaması ve insanların sevdiklerini uzun süre görememesi nedeniyle yaşam alışkanlıkları da tamamen değişiyor. Bu dönemde sağlığın korunması, fiziksel açıdan olduğu kadar ruhsal yönden de önem kazanıyor. Memorial Kayseri Hastanesi Psikoloji Bölümü’nden Uz. Klinik Psk. Hande Taştekin, pandemi sürecinde ortaya çıkan koronafobinin etkileri ve alınması gereken tedbirler hakkında bilgi verdi.

Depresyon, anksiyete ve panik bozukluk artış gösteriyor

 Tüm dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan pandemi süresince toplumdaki panik ve kaygı düzeyinde artış yaşanmaktadır. Daha önce hiç bilmediğimiz bu virüs insan hayatında önemli bir yer tutarken, salgının etkileri hakkında tüm alanlarda araştırmalar devam etmektedir. İnsanlar maske kullanarak, sosyal mesafe kuralına uyarak ve hijyene önem vererek tedbir almaya çalışmaktadır. Ancak özgürlük ve yaşam alanları bireylerin ve toplumun sağlığı için kısıtlanmış durumdadır. Bununla birlikte pek çok kişide depresyon, anksiyete, panik ve uyum bozuklukları gibi psikolojik sorunlar görülmektedir. Koronafobi her geçen gün daha fazla sayıda insanı etkisi altına almaktadır. Belirsizliğin, korkutucu olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Fakat bu dönemde aşırı kaygının yanı sıra ölüm korkusunun da yoğun bir şekilde tüm toplumlarda yaşanmaya başlandığı gözlemlenmektedir.

Pandeminin etkilerini azaltmak için değişiklik şart

 Pandemi sürecinin olumsuz etkilerini daha aza indirebilmek için günlük yaşantımızda küçük değişiklikler yapmak mümkündür. Daha önce şikayetçi olduğumuz durumları pandemi sürecinde değiştirmek daha kolay olacaktır.

• Bu dönemde kendimize daha fazla vakit ayıracağımızdan kendimizi tanıyıp, keşfedebiliriz.
• Hobiler edinerek, daha verimli zaman geçirebilir yani kendimize yatırım yapabiliriz.
• Bağışıklığımızı kuvvetlendirecek besinlere tüketerek daha sağlıklı olabiliriz.
• Meditasyon, yoga, nefes egzersizleri gibi ruhsal dinliği sağlayacak etkinlikleri yapabiliriz.
• Ertelediğimiz işleri bu süreçte tamamlayabiliriz.

 Online eğitime uyum için yapılması gerekenler

 Okul çağındaki çocukların online eğitime geçmesi nedeniyle hem ailelerde hem de çocuklarda şaşkınlık, panik ve gelecek kaygısı ortaya çıkmaktadır. Okul döneminde yüz yüze yapılan aktif ve katılımcı eğitim, yerini salgın nedeniyle çocukların online olarak dersi ekran başında takip ettiği bir eğitime bırakmış durumdadır. Ekran önünde geçirilen uzun saatler ise çocuklarda dikkat eksiliğine yol açmaktadır. Bu dönemde online eğitime çocukların uyumunu nasıl sağlamamız gerektiği ise önemle üzerinde durulması gereken bir konudur. Bu konuda öneriler şöyle sıralanmaktadır:

• Çalışma ortamı düzenli ve sabit olmalı
• Ders arası molalara uyulmalı, fakat molalarda elektronik ilgiyi dağıtıcı aletler kullanılmamalı
• Demir, B12, çinko, D vitamini, Omega- 3 yönünden zengin besinler tüketilmeli
• Düzenli, hafif derecede spor egzersizleri stresi azaltıcı etkilerinden dolayı rutin olarak yapılmalı
• Sosyal çevre ile iletişim halinde kalınmalı
• Ders esnasında ilgi dağıtıcı ortam, gürültü ve aletlerden uzak durulmalı.

      Anne ile bebeğin arasındaki bağ kuvvetlendirilmeli

 Gebelikte pandemi sürecine uyum sağlamaya çalışmak birçok kadında stres ve kaygı düzeyini artırmaktadır. Kadınlar sürekli bir tedirginlik ve korku yaşamaktadır. Fakat bu dönem içerisinde anne ile bebeğin bağı kuvvetlendirilmelidir.

• Gün aşırı gebeler için özel tasarlanan egzersizler yapılmalıdır.
• Besin değeri yüksek yiyecekler tüketilmelidir.
• Gebelik ve doğum hazırlığı ile ilgili bilgi edinmek kaygı düzeyini düşürecektir.
• Hamilelikte yararlı olduğu bilinen nefes egzersizleri öğrenilmeli ve uygulanmalıdır.
• Pozitif düşünmeye devam edilmelidir.
• Gerektiğinde uzman yardımı almaktan çekinilmemelidir.

Yetişkinlerin ruhsal açıdan sağlıklı bir hayat sürmesi büyük oranda geçirdikleri çocukluk dönemine bağlıdır. Kişinin çocukluk dönemindeki, problem ve travmalarının iyi bilinmesi gelecekte oluşacak sorunların çözümlenmesinde de yardımcı oluyor. “Sağlıklı bir yaşam ancak her gelişim döneminin tek tek tamamlanmasıyla mümkündür” diyen DoktorTakvimi.com uzmanlarından Psikolog Ezgi Ünal, kendine özgü özellikleri ve çatışmaları bulunan bu dönemlerin birinde problem yaşanırsa sonraki evrelerin de etkileneceği düşünüldüğünü belirtiyor.

Çocukluk döneminin karakterin temellerinin atıldığı yaşlar, gençlik döneminin ise bireyin yetişkinliğe ilk adımı attığı ve kimlik oluşumunun başladığı yıllar olduğunu hatırlatan Psk. Ezgi Ünal, gençlerin varlıklarını sorguladığı ve neden sorusunu kendilerine sıkça sorduğu gençlik döneminin önemli ruhsal hastalıkların ortaya çıkma riskini barındırdığına dikkat çekiyor. DoktorTakvimi.com uzmanlarından Psikolog Ezgi Ünal, yapılan araştırmaların çeşitli risk koşullarında bile çocukların önemli bir kısmında ağır bir ruhsal bozukluk olmadığını, ancak tüm çocukların yüzde 18’inde davranış problemleri olduğunu gösterdiğini söylüyor.

Covid-19 döneminde teknoloji bağımlılığı artış gösterdi

Tüm dünyanın savaştığı Covid-19 salgınının, yetişkinlerin hayatını etkilediği kadar çocuk ve gençler için de bilinmezlik barındırdığının ve kontrol edilmeyen bir problem haline geldiğinin altını çizen hatırlatan DoktorTakvimi.com uzmanlarından Psk. Ezgi Ünal, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Yetişkinler gibi evde fazla vakit geçiren gençler daha çok teknoloji ve internetle iç içe… Üstelik eğitimlerini de online olarak sürdürüyorlar. Bu dönemde gençler ve çocuklar teknoloji bağımlılığı ve kaygı gibi olumsuz düşüncelerle baş etmeye çalışırken, maalesef duygularını yetişkinler gibi kelimelerle dile getiremiyor. Bunun yerine ağlama, içe kapanma, öfke kontrolleri, saldırganlık gibi davranışlarla kendilerini ifade etmeye çalışıyorlar. Bu süreçte çocuklar ve gençlerin ruh sağlığını korumak için yetişkinlere sorumluluklar düşüyor. Yetişkinlerin çocuklar ve gençlere rol model olarak televizyon, tablet ve telefon gibi teknolojik aletlerle sınırlı zaman geçirmesi gerekiyor.

Çünkü bu dönemde teknoloji bağımlılığı artış gösteriyor. Yetişkinler hem kendilerinin hem de çocuklarının ruh sağlığını korumak için hobilere zaman ayırmanın, çocuklarla aktiviteler yapmanın, kaliteli zaman geçirmek diye tabir ettiğimiz farkındalığa ve bilinçlenmeye yönelik geçirilen zamanların anahtar niteliğinde olduğunu unutmamalı. Çocuklarımız toplumun güvencesi ve geleceği… Bu nedenle onların ruh ve beden sağlığı korumamız çok büyük önem taşıyor.”